حتماً برای شما هم این سوال مهم بدفعات پیش آمده که اگر خداوند بدلیل حکمت و علم خویش از سرنوشت هر یک از ما مطلع میباشد ، پس چطور ما می‌توانیم بر خلاف علم الهی عمل کرده و سرنوشت دیگری را برا خود رقم بزنیم!. با خود میاندیشیم او که از سرنوشت همه ما مطلع است ، پس ما همگی به سرنوشت مشخصی که علم او بآن احاطه دارد رسیده و هرگونه تلاشی برای تغییر در این سرنوشت ناممکن است!. حتی بنا به مفهوم آیه 11 سوره رعد که میگوید “إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ” ، نوعی تضاد “بین علم الهی و تغییر سرنوشت اقوام توسط خود آنها” احساس میشود که ابهام بزرگی ایجاد میکند. اگر خداوند بنا به ماهیت علمش سرنوشت فرد یا قومی را تغییر نمیدهد ، پس به سرنوشت آنها آگاه میباشد. در چنین وضعیت سرنوشت ما در نزد علم الهی مشخص بوده و نمیتوانیم آنرا تغییر دهیم. در اینحالت “اختیار به تغییر خود اقوام” در کجای این منطق واقع میشود؟

در پاسخ باید گفت بنا به اصل اختیار انسان در اعمال ، اگر شما فردی منطقی و مصمم باشید ، بدون شک برای رسیدن به سرنوشت بهتر ، مسیر خود را انتخاب کرده اید ، اگر قرار است تحصیل کنید در مسیر آن تلاش می‌کنید ، اگر بدنبال ازدواج و فرزند هستید آنرا پیگیری میکنید ، اگر بدنبال درمان خود یا بستگان هستید آنرا رها نمی کنید ، اگر بدنبال کسب جاه و مقام هستید بدنبالش میروید ، و … ، .  شما هرگز اینطور فکر نمیکنید که خدا خودش عاقبت را می داند و به او می سپاریم! و لزومی ندارد تلاشی بکنیم. در واقع همیشه در این بازاندیشی مکرر هستید که چه کنیم؟  بدون آنکه نگران آن باشید که خداوند از عاقبت قطعی ما مطلع است. شما در واقع به اصل اختیار خود متکی هستید که میتوانید خود در شکل دهی سرنوشت خود همت کنید و هرگز خود را در مسیر باد قرار نمیدهید که بهر سو شما را ببرد.  شما موجودی صاحب فراست و اختیار هستید و آنچه خداوند از سرنوشت شما میداند ، همانی است که در مسیر زندگی مختار به ساخت آن بوده اید.  چون این موضوع پیچیده و بزعم بعضی دچار تناقض است ، لذا برای تعریف و توضیح آن از یک سامانه انتزاعی بنام “گوی‌های سرنوشت” استفاده می‌کنیم. دقت در درک این سامانه به ما کمک می کند تا ضمن قبول علم الهی به سرنوشت همه ، باین باور نیز برسیم که علم الهی ناقض این موضوع نیست که هر یک از ما قادریم در شکل‌دهی سرنوشت خویش بطور کامل موثر باشیم و به نعمت بزرگ واگذاری اختیار به انسان کاملا باور داشته و احترام میگذاریم.

همانطورکه در جلد اول شرح دادیم ، گوی های سرنوشت در واقع یک نماد انتزاعی برای رسیدن به درک بهتری از قدرت بیکران الهی در چگونگی مطلع بودن از سرنوشت همه موجودات میباشد.  در واقع بیان و تعبیر گوی های سرنوشت این برداشت را به ما می دهد تا متوجه شویم هر موجودی در نظم خلقت و عدالت خدشه ناپذیر الهی در طی زمان به چه عاقبتی می‌رسد. هر موجودی اعم از جامد ، گیاه ، حیوان ، انسان و یا دیگر هوشمندان ، دارای یک گوی سرنوشت ویژه خود هستند. این گوی ها برای هر موجود می تواند در داخل گوی های مرتبط دیگر قرار گیرد. به عنوان مثال همه جانداران میکروسکوپی که در داخل یک جاندار بزرگتر قرار دارند به طور انتزاعی دارای گوی های سرنوشتی هستند که در داخل گوی سرنوشت موجود بزرگتر قرار می‌گیرد. این تو در توئی تا آن درجه پیش می‌رود که بتواند تمام موجودات را شامل شود. با این سامانه انتزاعی ، نماد گوی و محور زمانی تحولات مرتبط بعدی، مسیر شکل گیری (یا زندگی) و پایان هر موجود است که در هر لحظه قابل درک است!. و بدینگونه سرنوشت هر موجود در دایره نظارت الهی قرار می گیرد. البته درک کامل هر گوی که در خود زمان را نیز حمل می کند و مجموعه گوی های تو در تو برای انسان بسیار دشوار است ، چه رسد باینکه بخواهد بینهایت گوی را در کنار هم درک دقیق مفهوم کند.  اما این دشواری حامل یک حقیقت است و آن حقیقت نمایانگر قدرت بیکران الهی است. با این تعریف و تعمق در آن ، باین نتیجه می رسیم که به ازای هر موجود منفرد و یا ترکیبی از آنها که تعداد آنها بالطبع بیکران خواهد شد با بیکران گوی‌های سرنوشت روبرو می شویم که در درجه اعلاء ، قدرت پایان‌ناپذیر الهی را نمایش میدهد. این بیکرانی وقتی بیشتر نمایان می‌شود که ادامه سرنوشت آنها در جهان دیگر هم را بخواهیم بر روی گوی مرتبط با هریک نشان دهیم.  در نتیجه گوی سرنوشت هر انسان از منظر الهی آنگونه است که ذات مقدس او در هر لحظه می‌تواند عاقبت آنها را بداند. چراکه خداوند محدود در زمان وضع شده برای گوی ها نیست ، لذا او میتواند از هر آینده دلخواه به گوی نظر کند! چنین قدرتی ، مبحثی را پیش می‌آورد که در جلد اول به آن اشاره کردیم و در این جلد به طور دقیق تر آن را کنکاش می‌کنیم. در این مبحث درحد بضاعت خود شرح می دهیم که چرا خداوند قادر به اطلاع از سرنوشت هر انسان است ، بطوریکه بر اختیار هر انسان در انتخاب مسیر خویش خدشه‌ای وارد نشود و البته تاکید میکنیم ، استفاده از این نماد گوی ، تنها سامانه ای است که عقل ما قادر به فهم موضوع اختیار و سرنوشت باشد. شاید در آینده بتوانیم به ادراکات بهتری هم برسیم. و البته قدرت الهی از این منظر ممکن است متکی به سامانه های موازی دیگری هم باشد که در دایره عقل ما قرار نگرفته است. اما همین درک مفهوم سامانه گویهای سرنوشت ، کمک موثری به باور اختیار به تغییر سرنوشت انسان میباشد.

قبل از  اینکه وارد بحث اصلی شویم ، اجازه دهید چند موضوع مهم را مرور کنیم : ….. (ادامه در کتاب)